Çarşamba

AutoCAD çizimlerinde ve çıktılarında ölçek.

May-03-2006 tarihinde, Günay Özmen yazmış. | Seviye |

Bilindiği gibi, AutoCAD çizimlerinde ölçek kullanılmaz. Çizimler gerçek boyutlar kullanılarak geliştirilir ve ölçek, çıktı sırasında belirlenir. Bunun için File menüsünde Plot… komutu kullanılmaktadır. Bu durumda ekrana Plot ileti kutusu gelir, Şekil 1. Bu ileti kutusunun Plot Settings sekmesinde bulunan Plot scale bölümü altında bulunan, mm ve units kutucuklarındaki değerler uygun biçimde düzenlenerek istenen ölçekte çıktı alınması sağlanır.

Şekildeki örnekte, çizimin her 10 biriminin çıkışta 1 mm olarak görünmesi sağlanmıştır, yani 1=10 bağıntısı kullanılmıştır. Kullanıcı tarafından seçilebilen çeşitli birimlere (m, cm veya mm) ve ölçeklere (1/100, 1/50 veya 1/20) karşı gelen Plot scale bağıntıları Tablo 1’de gösterilmiştir.

Kullanıcı tarafından seçilen birimlere ve çıktı ölçeklerine bağlı olarak, bazı durumlarda, çıktı sonuçları istenilen nitelikte olmayabilir. Çıktıları uygun hale getirmek için, bazı AutoCAD komutlarında ve sistem değişkenlerinde, belirli değerlerin kullanılması gerekmektedir. Bu komut ve değişkenler aşağıda sıra ile açıklanmıştır.
Yazı yüksekliği (Text height)
Uygulamada, çıktılardaki yazıların belirli yüksekliklerde olmaları istenir. Bunu elde etmek için de, çizimde belirli yazı yüksekliği (text height) değerleri kullanmak gerekmektedir. Bu değerler, kullanıcı tarafından seçilen birimlere ve ölçeklere bağlıdır. Örnek olarak, çıktıda h=3 mm yazı yüksekliği elde etmek için, çizimde kullanılması gereken Text height değerleri Tablo 2’de gösterilmiştir. 

  Başka herhangi bir h yazı yüksekliği elde etmek için, çizimde kullanılacak Text height değeri, Tablo 2’de verilen değerleri h/3 ile çarparak elde edilebilir.
Tarama ölçeği (Hatch scale)
Tarama yapmak için kullanılan Hatch komutu çalıştırıldığında ekrana Boundary Hatch and Fill ileti kutusu gelmektedir, Şekil.2. 

 Bu ileti kutusundaki çeşitli seçenekler kullanılarak, tarama özellikleri düzenlenebilir. Ancak Scale kutucuğundaki değer uygun olarak seçilmediği takdirde, çıktıdaki tarama ya çok sık veya çok seyrek görünebilir. Çeşitli birimler ve ölçekler için önerilen Hatch scale (Tarama ölçeği) değerleri Tablo 3’de gösterilmiştir.

  Boyutlandırma ölçeği (Dimscale)
Bilindiği gibi, AutoCAD çizimlerinde boyutlandırma işlemlerini gerçekleştirmek için Dimension menüsü (veya Command satırında Dim komutu) kullanılmaktadır. Boyut (Dimension) nesnelerinin çeşitli özelliklerini düzenlemek için de çok sayıda sistem değişkeni vardır. Bu değişkenler arasında en önemli olanı Dimscale (Boyut ölçeği) değişkenidir. Boyut nesnelerinin çıktılarda uyumlu bir görünüm sergilemeleri için Dimscale değişkenine atanması uygun olan değerler Tablo 4’te gösterilmiştir.  

 

Çizimler geliştirilirken, Dimscale değişkenine Tabloda önerilen değerlerden biri atandıktan sonra, istenirse diğer sistem değişkenleri de kullanıcının uygun göreceği biçimde düzenlenebilir.Çizgi tipi ölçeği (Ltscale)
Bilindiği gibi, AutoCAD yazılımında çok sayıda çizgi tipi vardır, (dash, dash dot, dot….). Bunların aralıklarını belirleyen Ltscale sistem değişkeni uygun olarak seçilmezse, çıktılarda ya düz çizgi gibi, yada çok seyrek aralıklı olarak görünebilirler. Değişik çizgi tiplerinin çıktılarda makul bir görünüm sergilemeleri için Ltscale değişkenine atanması uygun olan değerler Tablo 5’te gösterilmiştir. 

Editörün Notu:Sn Prof. Günay Özmen, benim İ.T.Ü. Mimarlık Fak. Y. Lisans AutoLISP ders hocamdır ve Autocad özelleştirme konusunu beyinlerimize ilk eken kişidir. Bu gün bu geldiğim noktayı kendisine borçlu olduğumu söylemekten gurur duyarım ve kendisine bu yazı için çok teşekkür ederim.Orhan Toker