Gerçek mimari planlar üzerinde kanal tasarım usülleri…
![]() |
Yazar | Serkan Özant |
| Mesleği | Programcı, Mekanik Tesisat Uzmanı | |
| MTH Yazılımları | ||
| web | Ant Mekanik Ltd. | |
Merhaba,
Bu yazımdan itibaren AutoCAD üzerinde kanal tasarım usullerini ve gerçek mimari planlar üzerindeki çizim uygulamalarını inceleyeceğiz. Kanal çizimi için en az bilmemiz gerekenler menfezlerin yerleri, menfez bilgileri, kanal güzergahı ve kanal kesitleridir. Bunların dışındaki tüm veriler çizim işlerini kolaylaştırıcı ama çok da şart olmayan bilgilerdir.
Yukarıda saydığım kanal çizimi için olmazsa olmaz bilgileri biraz açalım: Menfez yerleri, genellikle üzerine çizim yapacağımız mimari paftada işaretlenmemiş olsa da dikkate almamız gereken asma tavan karolajı ve aydınlatma armatürleri yerleşimidir. Menfezlerimizi yerleştirmeden önce mahalin toplam menfez hava debisini hesaplardan öğrenmemiz gerekiyor, bu tarz hesapları yapabilmenin en kolay yolu bizde MTH için Isı yükü Hesabı v2.4 yazılımıdır. Bu yazılım ile ilgili detaylı bilgiye Antmekanik web adresinden ulaşabilirsiniz. Ezcümle bu tarz hesaplardan çıkacak mahal ısı kaybı ve ısı kazancı bilgileri mahalin klimatize edilmesi için gerekli hava debilerine dönüştürülüyor. Tüm plan üzerinde basit bir mahal etiketi bloğu kullanarak (Şekil.2) bu bilgileri çizimimize yerleştirelim.

Şekil.1 Mahal etiketi detayı

Şekil.2 Mahal etiketinin mekana yerleştirilmiş hali.
Şekil.1’de görüldüğü üzere Klasik bir mahal etiketi formatına küçük katkılar yaparak daha fazla bilgi taşımasını sağlayabiliriz. Bu aşamadan sonra ortamın kaç menfez ile şartlandırılacağına karar veriyoruz. Bu kısımda menfezlerin atış hızları, atış mesafeleri ve mahal içerisindeki yerleşim önem kazanıyor. Menfez yerleşimlerinde altın kural bütün menfezlerin kendi aralarında ve duvar ile mesafelerinde bir oran gözetilmesidir. Bu sayede menfezlerin mahale yerleşimleri hem daha homojen olacak hem de mahal içerisindeki hava kalitesinde bir dalgalanma olmayacaktır. Menfez yerleşimi de tıpkı yangınla mücadele için kullanılan sprinkler sistemi gibi belli oranlar ile mesafelendirelebilir. Bu mesafelendirmeyi yapmak için basit bir düz çizgi üzerinde işaretlenecek standart nokta sayısı teoremini kullanabiliriz. Bunu için şekil.3‘deki grafik size yardımcı olacaktır.

Şekil.3 Menfez yerleşiminde oranlar
Şekilde görüldüğü gibi bir çizgi üzerine 3 Ad. Nokta işaretlemek istediğimizde benzer düzeneği kullanabiliriz. Bu çizim düzeneği menfezler ve sprinkler gibi güzergahı ve adedi belli olan tüm objelerin çizime yerleştirilmesinde kullanılabilir.
Kendi mimari plan çizimimiz üzerine dönersek. Bahsi geçen mahal için toplam hava debisinin Vtoplam : 5,000 m3/h olduğunu görüyoruz. Bu durumda hem mahal geometrisini göz önünde bulundurarak hem de menfez başına düşen hava debisinin makul bir seviyede kalmasını düşünerek 6 Ad. Menfez yerleştirmeyi uygun buldum. Biraz önceki menfez yerleşim teorisini kullanarak 6 Ad. Menfezi şekil.4 deki gibi çizime yerleştiriyoruz.

Şekil.4 Menfezlerin yerleşmiş hali
Çizim üzerinde görüldüğü gibi menfezlerin mahal içerisine yerleşimi gayet muntazam ve gözü yormayacak şekilde zaten tekniğin en olmazlarında biriside estetiktir. Üniversite hocalarımızdan Sn. Prof.Dr. Salim Özçelebi hocamızın da bizlere hep söylediği gibi mühendislikte bir sanattır, önemli olan bu sanatı gereği gibi icra edebilmektir. Kendisinin de kulağını çınlatmış olayım. Evet menfez yerleşimine dönecek olursak görüldüğü üzere menfezler tam bir görsel uyum içerisinde mahal içerisine yerleştiriliyor. Bu aşamadan sonra menfez sayısı belli olduğuna göre menfez başına düzen hava debisi de çıkmış oluyor.
V menfez = V toplam / Menfez_adedi olduğuna göre,
Vmenfez = 5,000 m3/h / 6 Ad. ‘den
V menfez = 835 m3/h ediyor.
Kanal tasarımı için bir başlangıç olan menfez yerleşiminden sonra sıra kanal bölümlerinin işaretlenmesine geliyor. Bu tarz bir koridora bakan mahaller için en güzel toplama yöntemi mümkün olduğu kadar az (ama yeter sayıda) menfezi bir araya toplayarak mümkün olan en kısa yoldan mahali terk etmektir. Bu sayede hava debileri toplanarak kabarmayacak bu sayede de mahal içerisinde yol alan kanal kesitleri makul ebatlarda kalacaktır.
Bu örneğimizde ben menfezlerin ikişer ikişer toplanarak mahali çevreleyen koridora çıkartılmasını uygun buldum. Kimi durumlarda bunun yerine tüm menfezleri toplayarak tek dağıtıcı kanal ile mahalden çıkılabilir. Bu durumda küçük kanal ebatlarında bir artış olacaktır pek tabi, ama bu imalat ve maliyet açısında bir çok küçük kanalın bir büyük kanalı karşa her zaman avantajlı olduğunu düşünürsek makuldür. Bu durumda kanal bölümleri şekil.5’deki gibi oluşacaktır.

Şekil.5 Tek hat şeması nihai plan
Şekilde görüldüğü üzere toplam 9 parçalı bir hattımız oluştu. Bu 9 parçadan 3 + 3 adedi standart ebatlarda geri kalan 3 adedi ise kanal kesiti ve basınç kaybı hesabından çıkacak uygun ebatlarda olacaktır. Bu tarz bir hatlandırma mantığı da görüldüğü üzere hem çizim ve hesap işlerinde hem de imalat ve maliyetlerde kolaylık ve uygunluk sağlayacaktır.
Arkadaşlar, bir sonraki yazımda bu plan üzerinde kanal kesitlerini bulacak ve kanal tasarımında dikkat edilmesi gereken diğer hususlara değineceğiz.
Hoşçakalın.
Benzer Yazılar



(5 oy, ortalama: 4.8)
10 July 2006, Monday 13:35
çok güzel gidiyor. Vermiş olduğunuz emekleriniz için teşekkür ederi.
Qtop, Qkyp ve Qduy ifadelerini biraz açıp Toplam ısı kaybı ve kazancından hava debisine nasıl gittiğinide belirtir misin.
Tekrar teşerkür ederim.
12 July 2006, Wednesday 9:33
Sn. Murat Gökgöz;
Isıtma ve soğutma yüklerinin hava debilerine çevrilmesi için çeşitli psikrometrik formüller mevcut, bunlardan ASHRAE nin tavsiye ettiği genellikle 1-2 formülü kullanıyoruz. Öncelikle Qtop, Qkyb ve Qduy terimlerini açıklayalım, Bildiğiniz gibi soğutma yükleri Qduyulur ve Qgizli yüklerden oluşmaktadır. Proje tasarımlarında daha çok ikisinin toplamı Qtoplam ve Qduyulur kullanılmaktadır. Isı kaybı hesaplarında oluşan değer ise pratik olarak Qkayıp veya Qkyb diyoruz.
Soğutma prosesleri için :
Sevk havası debisini bulur. İç hava(trm), sevk havası sıcaklığını (tsa) kullanır. Cihaz çiğ noktası sıcaklığının verilmediği durumlarda tercih edilebilir.
Vsa = Qduy * vs / cp * (trm - tsa)
Vsa : Sevk havası debisi. (m3/h)
Qduy : Oda duyulur ısısı (kj)
vs : Yoğunluk. (kg/m3)
tsa : sevk havası sıcaklığı. (°C)
trm : Oda havası sıcaklığı. (°C)
cp : ısınma ısısıdır. (kj/kg)
Isıtma prosesleri için :
Aşağıdaki formül özellikle ısıtma proseslerinde sevk havası debisini bulur. Sevk havası sıcaklığının belirli bir derecede tutulması istenildiği durumlarda sevk havası debisinin saptanması için tercih edilmelidir.
Vsa = ((Qkyb * vs) / (tsa - trm)) / cp
Bu formülde
Vsa : Sevk havası debisi. (m3/h)
Qkyb : Oda ısı kaybı değeri (kj)
vs : Yoğunluk. (kg/m3)
tsa : sevk havası sıcaklığı. (°C)
trm : Oda havası sıcaklığı. (°C)
cp : ısınma ısısıdır. (kj/kg)
Saygılar
3 March 2008, Monday 17:10
daha pratik bir soğutma kapasitesi hesap yolu var mı?yardımcı olabilirseniz sevinirim.
4 June 2008, Wednesday 14:38
çok teşekkürler.Bir sonraki yazınızı merakla bekliyorum. Saygılar.