Çarşamba

Dekorasyon, Mobilya

Kapılar

DIŞ KAPILAR

Dış kapılar binaya giriş çıkışı ve güvenliği sağlar. Dış kapılar açık hava ile doğrudan temas eden elemanlardır.

Fig.1

Dış kapının estetik yönü kadar, konstrüksiyonu ve yapımına gösterilecek özende çok önemlidir. Havanın bozucu etkilerli, vurma, çarpma gibi mekanik etkiler, bağlantılarının ve ek yerlerinin sağlam, dayanıklı ve kaliteli gereçler kullanılmalıdır.

Dış kapıda ahşap, metal, plastik, cam gibi malzemeler kullanılmaktadır. En çok ahşap kullanılmaktadır. Özellikle dış kapı üretiminde fiziksel, kimyasal ve mekanik etkilere karşı diğerlerine göre dayanıklı olan “Meşe, Kestane, Karaağaç, Sarıçam” gibi ağaç malzemeler tercih edilmektedir.

Ahşap dış kapı eteklerinin pirinç, bakır, alüminyum, bronz gibi metal plakalarla kaplanarak dış hava etkilerine karşı dayanımı arttırılabilir ve estetik yönden güzel görünmeleri sağlanabilir. Kapılarda kullanılan kilit, menteşe, kapı kolları, kapı sürgüleri ve bunların kapı elemanlarına bağlanmasında kullanılan vida ve çivilerin paslanmayan özellikle (nikelajlı, pirinç) olanları tercih edilmelidir.

Dış kapıların üretiminde ağaç malzemeye alternatif olarak alüminyum ve plastik malzemelerden haydanılmalıdır. Ekonomik olması, üretimin ve montajının kolay olması, boya ve bakım gerektirmemesi gibi nedenlerle kullanım oranı hızla artmaktadır.

BİNA GİRİŞ KAPILARI

İşlev ve konumlarına göre dış kapılar bina kapıları ve balkon kapıları olmak üzere iki yada üç kanatlı ve üzeri camlı yapılırlar. Bina giriş kapıları kar, yağmur, soğuk, sıcak ve güneşin bozucu etkileri gibi fiziksel etkilere, çarpma, sürtünme gibi mekanik etkilere maruz kalmaktadır. Bina giriş kapısı ağaç malzemelerden yapılacak ise malzemenin türü (Meşe, Kestane, Sarıçam) kullanılan yapıştırıcının çeşidi (Desmodur-VTKA) ve üst yüzey gereçlerinin seçimi (vernikli pinotex “Silvan ol, Hhicson dekor vb.”) oldukça önemlidir.

Bu nedenle özellikle ağaç malzemelerden yapılacak bina giriş kapılarını yukarıda belirlenen şartları taşıması ve çalışma sakıncası nedeniyle ağaç malzemelerinin rutubeti, kullanılacağı yerde ulaşabileceği denge rutubetine eşit olmalıdır.

BALKON KAPILARI

Salon, oda ve mutfakların balkona veya terasa açılan kapılardır. Balkon kapıları genelde bağımsız tek kapı yapılabildiği gibi, kapı ve pencere beraberde (topal kapı) yapılabilmektedir.

Fig.2

Bunların dışında çok farklı uygulama şekilleri vardır. Aşağıda verilen örneklerde de görüldüğü gibi pencere seviyesi altında kalan kısımlara ahşap veya lif levha (HDF)göbek, yalı baskısı şeklinde yatay kaplama yapılabilir. Odaya açılan ahşap balkon kapılarının dış alt kısımlarına, yağmur suyunun içeriye girmemesi için damlalık yapılmalıdır.

GELENEKSEL VE GÜNÜMÜZ KAPILARI

Geleneksel ve günümüz Türk evlerinde kapılar iç,dış ve bahçe kapıları olmak üzere üç gurupta toplanabilir. Burada geleneksel Türk evlerinde kullanılmış kapılara ilişkin kısa bilgi verdikten sonra günümüz evlerinde kullanılmakta olan kapılara daha yer verilecektir.(1)

Fig.3

Geleneksel kapılar:

Geleneksel Türk evlerinde kapı avluya, bahçeye veya doğrudan evin zemin katına (taşlık, hayat) açılmıştır. Giriş daima çift kanatlı ahşap malzemelerden üretilmiştir. İç tarafta yatay ve çapraz ahşap kuşaklarla takviye edilmiş ve demir perçin çivilerle bir kale kapısı görünümü kazandırılmıştır. Ekonomik durumu iyi olan ailelerin giriş kapıları ahşap aynalı bazen de ayna yüzeylere oyma yapılmıştır. (1)

Günümüz kapıları:

Günümüz evlerinde kullanılan kapılar, yapımında kullanılan malzemelerin cinsine ve yapım tekniğine göre ahşap ve ahşap esaslı (kaplamalı, aynalı, kontrplaklı, camlı vb.), metal (çelik, alüminyum vb.) plastik ve cam kapılar şeklinde dört gruba, çalışma biçimine göre içe ve dışa dönerek açılan, çarpma, sürme, katlanmalı, armonik, akordeon, teleskop ve döner kapılar şeklinde sekiz gruba, işlev ve konumlarına göre ise dış, iç ve özel kapılar şeklinde üç gruba ayrılırlar. (1)

Eve gelen kişilerin geldiklerini içeriye duyurabilmesi için dövme demir, tunç veya çeşitli madeni alaşımlardan yapılmış kapı şakşakları kullanılmıştır. Kapıların kar, yağmur, güneş gibi dış etkilerden korunması için üst kısımlarına kiremitli dam yapılmıştır.(1)

Basit işçilikli iç kapılar yatay ve çapraz kuşaklı çakma kapılardır. Kaliteli olan kapılar ise aynalı tabir kapılardır.(1)

• Az önemli oda kapıları
• Önemli odaların kapıları
• Özenli odaların kapıları

Kapı, bir mekâna girip çıkarken içinden geçilen, açılıp kapanma özeli olan ince yapı elemanıdır. Bina giriş kapısı, oda kapısı, mutfak kapısı, balkon kapısı, banyo kapısı, WC kapısı, bodrum kapısı, kömürlük kapısı, garaj kapısı gibi isimler alırlar. Genellikle kapı kanatlarının odanın içine bakan yüzeyi çok daha özenli biçimlendirilmiştir.

• Değişik özelliklerde yapılan kanat.
• Ahşap kasanın alt parçası (eşik).
• Kemerli pervazın üst başlığı.
• Dış pervaz.
• Kemerli üst pervaz.

Odanın dış ve içinin değişik yorumlarda ele alınması, içine bakan yüzü genellikle dikdörtgen biçimindedir. Oysa sofa yönündeki üst pervaz bir süs kemeri biçimini almıştır.Bu kemeri yapısal bir özelliği bulunmamaktadır.Bu simgesel bir özelliği dışarı vurmaktadır.(1)

Kapıların açılış yönü

Dış kapılar içe doğru, iç kapılar odanın içine doğru açılırlar. Sinema, Okul, Tiyatro, Hastane gibi kalabalık yerlerde bir tehlike anında kapının açılmasını kolaylaştırmak amacı ile dışa açılır. Kapı sağa açılıyorsa sağ kapı, sola açılıyorsa sol kapı adı verilir.Menteşe kilit alınırken bu duruma dikkate alınır.(1)

TS 2255’ de kapı ölçüleri verilmiştir.Buna göre, kapı genişliği en az 70cm, yüksekliği ise 200cm olmalıdır. Binalarda normal kapı yüksekliği 200-220cm arasındadır. Tek kanatlı dış kapılarda genişlik 90-110cm arasında, iki kanatlı kapılarda kapı genişliği 120-190cm arasındadır. Kapılarda en yaygın malzeme ahşaptır. Bir ahşap kapıyı oluşturan elemanlar aşağıda verilmiştir.(1)

KAPI ELEMANLARI

Kapıyı oluşturan elemanların tanımları:

Kapı boşluğu: Kapının yer aldığı duvar boşluğudur.Boşluğun boyutları kapının işlevine göre belirlenir.

Kapı lentosu: Kapı boşluğunun üst sınırı oluşturan taşıyıcı eleman.Betonarme, ahşap veya çelik olabilir.

Kapı kasası: Kapı boşluğunu çevreleyen ve kapı kanadının takıldığı sabit ve taşıyıcı elemandır.

Pervaz: Bazı kasa türlerinde kasa ile sıva arasındaki boşluğu kapatan elemandır.

Kapı kanadı: Kapının açılıp, kapanmasını sağlayan hareketli elemandır. Madeni menteşelerle kasaya takılır. Kilitle de mekanın güvenliğini sağlar.

Seren: Kapı kanadı çevreleyen iki yanındaki düşey taşıyıcı elemanlardır. Menteşe veya millerin takıldığı serene asma sereni, kilit, mandal, kol veya sapın tespit edildiği serene ise kapama veya kilit sereni adı verilir.

Başlıklar: Kapı kanadı çerçevesinin alt ve üst bağlantılarını sağlayan yatay elemanlardır.

Kayıtlar: Serenler arasındaki diğer bağlantıları sağlayan yatay elemandır. Kilit kilit takılanına kilit kayıtı, diğerine ise ara kayıt denir.

Tablalar: Serenler, kayıtlar, bölmeler ve dar kayıtlar tarafından çevrelenen ve bunların içini dolduran elemanlardır.

Bini çıtası: Çift kanatlı kapı ve pencerelerde kapanan kanadın kilit takılan serenine tespit edilen ve diğer kanatla arasındaki boşluğu kapatan elemanlardır. Bini çıtası çift kanatlı sürme kapılar arasındaki boşluğu kapatmada da kullanılır.

Havalandırma menfez kapağı: Bir kapı kanadının üst tarafına konulan ve aynı çerçeve içine havalandırma için kullanılan sabit veya açılır küçük penceredir.

Damlık: Dış kapılarda pencerelerde yağmur ve kar sularının içeri girmesini önleyen alt başlık üzerine tespit edilen elemanlardır.

Kör kasa: Kapı ve pencerelere boşluğuna önceden yerleştirilen, asılı kasanın üzerine geçirildiği elemanlardır.

ÜST YÜZEY İŞLEMLERİ

Yüzeyini havanın bozucu etkilerinden korumak için daha çok vernikli pinotexler kullanılmaktadır Dış kapılar, sıcak, soğuk, yağmur, kar, rüzgar, dolu vb. havanın bozucu etkilerine maruz kalmaktadır. Özellikle ahşap kapının, dış hava şartlarına dayanıklılığını arttırmak amacıyla kısa süre içinde koruyucu bir gereçle yüzeyinin kaplanması gerekir. Ahşap dış kapıların.

Bina giriş kapılarının yapımında genellikle alüminyum dış kapılar fırın kurumalı boyalarla kaplanır ve seçilmiş boyalı profiller ölçülerine uygun olarak kesilip atıldıktan sonra yerine montajı yapılır. Özellikle inşaat sırasında bunların özenle korunması gerekir. Üzerindeki yapışkanlı koruyucu film tüm ince işler bittikten sonra sökülmelidir. Çok değişik renk yelpazesine sahiptir. Doğramanın üst yüzeyi çizilmezse hava koşullarına dayanım gösterir. Metal kapılar genellikle parlak görüntü veren sentetik boyalarla boyanır. Dış kapılarda koruyucu ve süsleme elemanı olarak kullanılan pirinç, bakır, bronz bölümler parlatılıp temizlendikten sonra verniklenmelidir

ÖZEL AMAÇLI KAPILAR

Özel amaçlı kapılar ses,yangın, ışınlar ve ısı kaybı gibi etkilere karşı özel olarak üretilmiş kapılardır. Bu kapılar aşağıda kısaca açıklanmıştır.

SES GEÇİRMEZ KAPILAR

Toplantı mekanları ile konferans salonlarında, üst yüzeyde yöneticilerin odalarında, doktor muayene odalarında ve gizlilik gerektiren veya sessizlik olması zorunlu bölümlerde ses geçirmez kapılar kullanılır. Yapılan araştırmalarda 35 dB, 30 dB, 25 dB, 20 dB, (dB=desibel= fiziki ses şiddeti birimi)
şiddetinde hava sesinden korunma ölçeği gösteren, değişik kullanma amaçlarına hizmet edecek kapılara ihtiyaç olduğu belirlenmiştir. Bazı özel durumlar için, örneğin sanayi yapılarında yoğun gürültü eden odaların yalıtımlarında veya müzik stüdyolarında gürültü ve sese aşırı hassasiyet gösteren yerlerin korunmasında, bunların yüksek ses yalıtım niteliklerine sahip kapılara elbette gerek vardır.

Kapı kanatlarında titizlikle yapılan yalıtımın yanı sıra kapılarda aralıklardan ses aktarılması olayı büyük önem taşımaktadır. Aralık ve yarıklardan ses geçidinin engellenmesi gerekmektedir.

Kapılarda başarılı ses yalıtımı sağlamak için şu etkenler dikkate alınmalıdır.

• Kapı kanadında yalıtımın, ses geçirmezliğin sağlanmış olması,
• Kapı kanadındaki deliklerden, kanat kenarı, kasa arasındaki açıklıklardan, kapı altı boşluğundan sesin doğrudan geçmesinin önlenmesi,

Kasa ile duvar arasındaki aralıklardan sesin geçmesinin önlenmesi,

Kapı kanadının ses geçirmezliği ağırlığına, kapının yapılışında kullanılan gereçlerin özelliklerine ve yapım biçimine bağlıdır. Kapı kanatlarında basit yalıtım, yalıtım gerecinin tek kat halinde üst üste konularak tam yalıtım sağlar.Kanat, kasa arasında çift lamba (bindirme) ile birlikte kullanılan yalıtıcı gereçler güvenilir sonuç verir. Aralığa lastik, köpük, sentetik maddeler veya çuhadan şeritler yapıştırılarak sonradan sağlanabilecek bir yalıtım yapılabilir.özellikle ses yalıtıcı kapılarda sıklıkta, çeşitli lastik profillerden yapılma fitilleri kullanılır. Tam anlamı ile etkili olabilmesi için bütün aralıklara çerçeve yerleştirilmiş olması hatta eşik aralığına da konması zorunludur. Ses yalıtımı şeritlerinin onarım ve güzelleştirme çabaları için kapının yeniden boyanması sırasında şeritlerin boya ile örtülmemesi gerekir.

Yalnız kapı kanadını ve çerçevesini yalıtmak sorunu çözümlemez. Kasa ile duvar arsısının da sese karşı yalıtılması gerekir. Bir odadan diğere sesin geçmesini önlemek için ara boşlukların cam pamuğu ile doldurulması, dış kenarları esnek plastik macunla sıvanması veya yalıtıcı bantla kapatılması gerekir. Montajda yaralanılan bağlantı demirleri ses yalıtılmasında köprü görevi görürler. Bu bakımdan bağlantı demirlerinin altına sert keçe koymak sesin yayılmasını önler.

Ses geçirmez kapılar normal kapılardan daha ağır olur. Kenarları çevreleyen yalıtıcı gereçler kanadın kapanışını önleyen karşı kuvvet oluşturur. Bu bakımdan kilit, menteşe ve sürgü gibi eklentilerin seçiminde kapının durumu dikkate alınmalıdır.

ATEŞE DAYANIKLI KAPILAR

Ateşe dayanıklı kapılar iki gruba ayılır.

1. Ateşe dayanım katsayısı 30T olan ve yangını yayılmasını geciktiren veya engelleyen kapılar
2. Ateşe dayanım katsayısı 90T olan ve yanmayan gereçler den yapılan kapılar

(Y.K)”T” ateşe dayanım birimidir,

Standartlara uygun ateşe dayanım deneyinde 30T değerindeki yangın engelleyen kapılarda yarım saatlik deney süresinde dene yapılan yüzde tutuşma olmamalı ve deney sonunda kanadım-n yapımında kullanılan gerecin en az 1cm kalınlığındaki bölümün sağlam kalmalıdır.

90T değerindeki yanmaz kapılar 1.5 saatlik deney sonunda ateşe dayanmalı, yanmamalı ve deney süresi sonunda sıkılan suyundan yapısı ve sistemi bozulmamalıdır. Belirtilen sonucu sağlayan kapıların yanmaz gereçlerin kullanılması zorunludur.Bir yüzü deney ateşine tutulan kapının diğer yüzündeki ısı130oC. Den yukarı çıkmamalıdır.

IŞIN GEÇİRMEZ KAPILAR

Röntgen odalarında giriş kapıları, ışınla tedavi hacimleri, radyoaktif malzemeyle çalışan laboratuar kapılarında yalıtım kurşun levhalarla sağlanır ve böylece bu tür mekanlara yakın çalışan personelin zarar görmesi önlenir. Şekil 45” de ışın geçirmez bir kapıya ait detaylar verilmiştir.

ISI GEÇİRMEZ KAPILAR

Çeşitli izolasyon malzemelerinden üretilen özel amaçlı kapı çeşididir. Isı kaybını engellemek ve her iki tarafa çıkmasını engellemektir.

Şimdiye kadar 1,085 kere okunmus. Bu hafta: 11 Bu gun: 3 En son: 6 January 2009, 12:31