Salı

Katmanlar (LAYER) 1

Mar-18-2008 tarihinde, Erhan Toker yazmış. | Seviye |

AutoCAD 12 ve üzeri

Birçoğumuz AutoCAD’i ilk kullanmaya başladığında farklı çizgi renkleri ve tipleri için acemilik çekmiştir. Buradaki temel sıkıntımız, AutoCAD çizim elemanlarının (ki biz bunlara kısaca nesne demeye alıştık) renk ve çizgi tipi gibi özellikleri hem bağlı bulundukları katmandan hem de doğrudan alabilmeleridir. Konu karmaşık gibi görünmesine karşın basit, öğrenildiğinde de çok etkindir. Öyle ki, iyi katman kullanmayı bilen biri AutoCAD kullanma bilgisinde %50 yi aşmış demektir. İnanın hiç abartmıyorum.

Öncelikle katmanın (LAYER) tanımı ile başlayalım. İngilizce LAYER kelimesinin dilimizdeki karşılığı katman, tabaka, kat olarak yer alır. AutoCAD içerisinde ise katmanları şöyle düşünebiliriz: Geleneksel yöntemler ile çizim yapıyorsunuz ve duvarları bir asetata, kapıları başka bir asetata ve bu şekilde tüm ayrı çizim bölümlerini ayrı asetatlara çiziyorsunuz ve asetatları üst üste koyduğunuzda çizimin tamamını görüyorsunuz. Örneğin kapıları görmek istemediğinizde, kapıları çizdiğiniz asetatı aradan alıyorsunuz. İşte AutoCAD’in de katman kontrolü ile yaptığı tam da bu.

Elbette elektronik ortamda katmanlara yüklenen özellikler ile katman kullanım alanları çok gelişmiştir. Şimdi bir katmanın genel özelliklerine bakalım:

Tablo.1 – Katman Özellikleri

Tabloda gördüğünüz özellikler, niteliklerine göre sayısal ya da metin değerleri alıyorlar. Örneğin bir katman rengi 255 renklik indeksten 82 gibi bir değer, gerçek renkten [69,2,72] (kırmızı, yeşil, mavi) gibi bir değer ya da renk kitaplarından “RAL 1001” gibi bir değer alabilir. Aynı şekilde diğer özellikler de kendilerine has değerleri alırlar.

AutoCAD çizim nesneleri de, katmanlar gibi renk, çizgi tipi ve çizgi kalınlığı özellikleri taşırlar. Şimdi bunlara ilişkin bir tabloyu inceleyelim (Şekil 2).

Tablo.2

Gördüğünüz gibi nesnelerin ve katmanların genel özellikleri arasında bir fark yoktur. Çünkü aslında katmanlar da birer AutoCAD çizim nesnesidir. Ama nesnelerin özellikleri katmanlardan farklı olarak “By Block” ve “By Layer” değerlerini alabilir. İşte deneyimli ve deneyimsiz AutoCAD kullanıcısı bu noktada birbirinden ayrılır.

Tüm AutoCAD nesnelerinin renk, çizgi tipi ve çizgi kalınlığı özellikleri varsayılan değer olarak “By Layer” değerine atanır. Bu da nesneye “rengini, çizgi tipini ve çizgi kalınlığını katmandan al!” demektir. Deneyimli kullanıcı bu değerleri (By Layer) kullanır, her nesneyi ilgili katmanda çizer ve renk, çizgi tipi ve kalınlığı için katman özelliklerini değiştirir.

Bunun çok basit bir sebebi vardır. Bir mimari çizimde ortalama 1000-1500 duvar çizgisi vardır. Duvar çizgilerinin tamamı bir katmana (örneğin DUVAR) atılmamış ve çizerken özellikleri belirlenmişse, her çizgi tipi ya da kalınlığı değiştirilmek istendiğinde bu 1000-1500 çizgi tek tek elden geçirilmek zorunda kalır. Oysa çizgilerin tümü DUVAR katmanında olsa sadece bu katmanın özelliklerini değiştirmek yeterli olacaktır.

Katmanlar hakkındaki ilk yazımız kuramsal olmasına karşın bu konu çok önemli olduğundan, çizim içerisinde nesne özellikleri nasıl ayarlanıyor hemen anlatalım. AutoCAD ekranı ilk açıldığında nesnelerin bahsettiğimiz üç özelliği de “By Layer” olarak ayarlanmıştır. Bu ayarları da menü de görebilirsiniz (Şekil 3).

Şekil.3

Bu menü açık değilse ikon menünün boş bir yerine sağ tuşla basıp AutoCAD>Properties menüsünü açmanız gerekir. Komut satırı sevenler için çalışma rengi CECOLOR komutu ile “BYLAYER”, çalışılan çizgi tipi CELTYPE komutu ile “BYLAYER” ve çizgi kalınlığı CELWEIGHT komutu ile -1 değerine ayarlanabilir. Ancak benim gibi bir komut satırı dinozoru bile daha pratik olan ikon menüyü tercih ediyor, haberiniz ola. Ancak ikon menüde şöyle bir sıkıntımız var ki; özellikleri değiştirirken bir ya da birden fazla nesne seçili ise sadece bu nesnelerin özellikleri değiştiriliyor. Eğer amacınız bu değilse, ikon menüyü kullanmadan önce iki kere ESC tuşuna basmanızda fayda var. Böylelikle seçim setini boşaltmış olursunuz.

Evet, artık anladık; varsayılan nesne özelliklerinin üçü de “By Layer” olacak. Artık katmanları kullanmaya ve yaratmaya başlayabiliriz.

Katman yaratmayı yazı dizimizin ikinci yazısına bırakmadan önce katman isimleri hakkında, uzun yıllar Rusya’da AutoCAD ile çalışmış sevgili arkadaşım İbrahim’in Çizim standartları hakkında bir yazı makalesini mutlaka okumanızı rica ediyorum. Zira gelişigüzel verlen katman isimleri de nesnelere doğrudan verilen özellikler kadar kötü bir alışkanlık olduğunu hatırlatmak isterim.

İlgili Yazılar:

• LAYER (katman) işlemleri 1
• Gelişmiş katman yönetimi
• AutoCAD Katmanlarında Özellik Filtreleri
• Blokların içindeki LAYER düzeni…
• AutoCAD’de Nesne Saklama
• Çizim standartları hakkında bir yazı
• Çizgi Tipi Ölçeği