Reklam ver...

Yazılımla ebeveyn denetimi



Yazar Oruc Türker Özger
Mesleği Bilgi Teknolojileri Uzmanı
  Yazar, müzisyen
web Klik Medya
e-mail  

Tüm zamanların gelmiş geçmiş en büyük icadı olduğu söylenen internet, bugünlerde zorlu bir dönemeçte. İnternet sitelerinin resmi rakamlara göre 4,2 milyonu, diğer bir deyişle %12 den fazlası kendini pornografik olarak tanımlıyor. Yine kayıtlı rakamlara göre pornografik olduğu uyarısını açıkça taşıyan sayfaların sayısı 372 milyonu buldu.

Pornografik içerik bulmak üzere, arama motorlarına günlük ortalama 68 milyon istem geliyor. Bu sayı bütün aramalar içinde %25 lik bir oranı kapsıyor. Pornografik öğeler içeren e-postaların tespit edilebilen günlük ortalama sayısı da 2.5 milyarı aştı. Bu sayı dünya genelindeki günlük e-posta akışının %8’ine denk geliyor. Bu da kullanıcı başına günde 4.5 e-posta anlamına geliyor.

Bilgisayara indirme etkinliklerinin, yaygın söyleyişiyle “download” ların aylık toplamı 1.5 milyar adedi buluyor. Bu sayı internet genelindeki bütün indirmelere oranlandığında %35 lik bir kapsam ortaya çıkıyor. Noktadan noktaya paylaşım ağlarının en yaygınlarından Gnutella’ya ulaşan “çocuk pornosu” isteminin günlük ortalaması 116 bini geçiyor. Yasa dışı olmasına rağmen 100 binden fazla site çocuk pornosu yaymaya devam ediyor.

Çocukların internet yoluyla pornoyla karşılaşma yaşı da, istatistiklere göre 11’e düştü. İnternet pornosunun en geniş kullanıcı aralığını 12–17 yaş arası ergenler oluşturuyor. Aynı istatistiklere göre “hardcore” eğilimli kullanıcılar grubunun neredeyse tamamını, %80’i aşan bir oranla 15-17 yaş arası ergenler oluşturuyor.

İnternette çevrimiçiyken şu yada bu şekilde pornoyla karşılaşan 8-16 yaş arası çocukların oranı ise tüm çocuklar içinde %90. Bu çocukların neredeyse tamamı ödev yaparken ya da bir araştırma yaparken istem dışı pornoyla karşılaştıklarını söylüyor. Bir başka araştırma 7-17 yaş grubundan ergenlerin %30 unun ev, %15 inin e-posta adreslerini vermekte her hangi bir sakınca görmediğini ortaya koyuyor.

Öte yandan bir endüstri olarak internet pornosu hiç de yabana atılmayacak kazançlar sunuyor. Dünya çapında 57 milyar doları bulan pazarın 12 milyar dolarlık dilimini Birleşik Devletler oluşturuyor. Bu sayı, ABC, CBS ve NBC kanallarının 6.2 milyara erişen toplam gelirlerinin neredeyse iki katı demek.

Belirlenebilen sayılara göre çocuk pornosu yılda 3 milyar dolarlık bir kazanç sunuyor.

Durumun kaygı verici olduğunu düşünen ebeveynler için internetin “zararlı” etkilerini ortadan kaldırmak olanaklı. Bilgisayarın doğası gereği alınabilecek önlemler; donanım ve yazılım olmak üzere iki başlıkta toplanabilir gibi gözüküyor. Ancak eğitimciler için üçüncü ve daha gerekli bir önlem kümesi var; Onlara göre çocuğun birey olarak tanımlanmasıyla, ikna edilerek “zararlı” internet alışkanlıklarından uzaklaşması da sağlanabilir.

Donanım ve yazılım önlemleri aslında birbiriyle iç içe geçmiş bir biçimde kullanılageliyor. En katışıksız donanım önlemi bilgisayarın ev içinde trafiği en yoğun bölüme konması olabilir. Salonun bir köşesinde ve ekranı rahatlıkla görülebilen bir kurulum donanım önlemlerinin ilkini oluşturuyor. Elbette bu durum bilgisayarın “kişisel” niteliğini de ortadan kaldırıyor. Çocuğa Laptop almamak da aynı sıfatı ortadan kaldıran bir başka davranış biçimi…

İkinci pozitif donanım engellemesi veri akış etkinliğinin, tamamıyla İnternet servis sağlayıcılar tarafından yürütülmesi ile beliriyor. Ancak Akış denetiminin yönlendiriciler(routerlar modemler, hublar), servis sağlayıcılar eliyle tamamen fiziksel yapılması olanaksız. Etkin donanımların ve merkezden kapalı ağların hemen her yerinde, küçük yazılımlar her zaman iş başında, gezilebilir ya da “tehlikeli” sayfaları süzmeyi gerçekleştiriyor. Bu süzülmüş, yasaklı ağ noktalarından arınmış ağın, ülkemizde en yaygın örneği milli eğitim bakanlığı eliyle okullara verilen internet erişimi. Bu tür bir “arınmış internet” Yurt dışında düzeyleri tamamıyla seçimlik olarak bazı servis sağlayıcılarca sunuluyor.

Donanım katmanın yetersiz ya da olanaksız olduğu durumlarda; tamamıyla yazılımlar eliyle sağlanmış bir içerik süzmesi denetimi kurmak olanaklı. Piyasada yüzlerce örneği bulunabilen yazılımlar sayesinde hem bilgisayarın gezinebileceği internet alanı kısıtlanabiliyor, hem de internet gezintisinin geçmişi ve bütün internet etkinlikleri raporlanıp izlenebiliyor. Bu tür yazılımların çoğunda uzak bir bilgisayardan sürekli bir gözetim sağlamak da olanaklı olabiliyor. Siz evde yokken olup bitenler dilerseniz size rapor edilebiliyor, ya da aynı yazılımın işyerinize ve çocuğunuzun bilgisayarına kurulu kopyalarıyla etkinlikleri anında denetleyebiliyorsunuz. Content Protect, SafeEyes, CyberPatrol, CyberSitter, Internet Security, Net Nanny, WeBlocker ve benzeri isimlerle ortalıkta dolaşan yazılımlar bu türden denetimler sağlayabiliyor.

Elbette bu zorlama önlemler çocuk gelişiminde her zaman bir yasak bölge cazibesi uyandırıyor. Şeylerin engelli olması onları daha çekici kılıyor. Bu durumda gerçekten eğitici bir yaklaşım sergilemek ve çocukta davranış değişikliği sağlamak uzmanlara göre kaçınılmaz. Bunun içinde öncelikle çocuğun İnternet’in zararlı kullanımını tanımlayabilmesine olanak tanımak gerekiyor. Ancak burada ebeveynler için de aşılması gereken bir bilgi eşiği var.

İnternet’in günden güne değişen teknolojik olanaklar sunuyor olması, kendini her geçen gün eskiterek yenilemesi ebeveynleri de güçlüğe sokuyor. Bu amaçla yapılabileceklerin listesi öylesine kabarık ve değişken ki, ülkemizde örnekleri olmasa da ebeveynler, yurt dışında bir araya gelerek dernekler ve iletişim grupları kuruyor. Bu toplumsal örgütler kimi zaman eğitimler düzenleyerek doğru davranış biçimini arıyor ve yaygınlaştırıyor. Kimi zaman kiliselerin örgütlediği bu koruyucu çalışmaların merkezini, kimi zaman oldukça ilerici toplumsal dernekler ve üniversiteler oluşturuyor.

Denetleyici ebeveyn tutumları üzerinde biçimlenen ilk önlem, çocukla bir ortak bilgisayar kullanım anlaşmasına varmakla başlıyor. Her risk noktası çocukla tartışılarak ne ölçüde kullanılabileceği üzerinde çocuğunda onayı alınarak anlaşmaya varılıyor. Tıpkı resmi bir sözleşme gibi imza edilen bir metin olması iki tarafında birey olduğu gerçeğini perçinliyor. Sözleşmeye aykırı davranışlar iki taraf içinde çeşitli yaptırımları içeriyor.

İlk madde bilgisayarın herhangi bir gizlilik öğesi içermemesi ilkesini vurguluyor. Doğası gereği sayısal bilginin gizli ya da saklı tutulamayacağı er geç içeriğinin çözümlenebileceği, internet etkinliklerinin kolaylık izlenebileceği konusunda çocuk bilgilendiriliyor. Böylelikle çocuk için de “Gizli” ya da özel bir alan olmaktan çıkan bilgisayarda, kuşkulu içeriğin görüntülenmemesi ve durumun ebeveynlere bildirilmesi gereği vurgulanıyor ve kolaylaştırılıyor.

İkinci olarak kişisel bilgilerin önemi ve paylaşımının ancak büyüklerin bilgisi ile olanaklı olduğu karara bağlanıyor.

Üçüncü maddede çocuk, Çevrimiçi dünyada insanların olduklarını söyledikleri kimseler olmayabileceği konusunda bilgilendiriliyor. Çocuk, internet üzerinden gerçekleşecek ilk buluşmaların hiçbirine tek başına gitmemek konusunda söz veriyor. Yanında bir büyüğün olmasının ne denli önemli olduğu vurgulanıyor.

Dördüncü olarak bütün bireylerin böyle bir gizlilik hakkı olabileceği belirtiliyor. Kişisel alanlarına izinsiz girmenin uygunsuzluğu karara bağlanıyor. Bu madde de ayrıca, çevrimiçi iletişim sırasında saygılı bir dil kullanmanın önemi de vurgulanıyor.

Beşinci maddede çocuk; yapılan bütün harcamaların aile bütçesinin bir parçası olduğu, gereksiz her alımın ve tutumsuzluğun yaşamsal önem taşıyabileceği konusunda bilgilendiriliyor. Ebeveynlerin izni olmaksızın çevrimiçi alışverişten sakınması karara bağlanıyor.

Altıncı olarak tanımadığı kimselerden gelecek e-mektupları yanıtlamaması konusunda uyarılıyor.

Yedinci maddede bilgisayarın ne kadar ve hangi amaçlarla kullanılacağı kararlaştırılıyor. Hangi program ve oyunların kurulacağı beraberce belirleniyor.

Çocuk sekizinci olarak sohbet odalarının kötüye kullanımı hakkında bilgilendiriliyor. Odalara girişte yaş sınırına uyması isteniyor.

Yasadışı müzik, film, yazılım yaymanın en kolay yolu olduğu konusunda bilgilendiriliyor. İnsanların harcadığı emeklerin kötüye kullanımının bir parçası olmaması isteniyor. Yasadışı indirmeler konusu dokuzuncu maddede karara bağlanıyor.

Buna bağlı olarak; Kazaa, Limewire ya da BearShare türünden dosya paylaşım programlarının işlevi tanımlanıyor. İşlevi dokuzuncu maddeye zarar veriyorsa kullanılmaması onuncu maddeyle kararlaştırılıyor.

On birinci ile dünyanın sadece kendi bilgisayarımızdan ibaret olmadığı, bu kuralların okulda, kütüphanede halka açık her yerde uyulası olduğu karara bağlanıyor.

On ikinci son maddede bütün kuralların anlamı ve gerekliliğinin her iki yanca anlaşılmış olduğu belirtiliyor. Kural dışı davranışların bilgisayar kullanımında kısıtlamalara ve azaltmalara yol açacağı kararlaştırılıyor.

Bütün bu maddelerin ortak vurgusu internetin de tıpkı diğer şeyler gibi kötüye kullanımının olası olduğu. En akılcı “denetim” yöntemi, giderek daha erken bireyleşmek zorunda kalan çocuklarımıza kılavuzluk etmekten başka bir şey değil.

Bütün tutumlar doğru seçeneğin her zaman kolaylaştırılması gereğini vurguluyor. Elbette ikna olması gerekenler ve korunmayı istemesi gerekenler öncelikle çocuklar. Aksi takdirde her türlü zorlayıcı kısıtlamanın uygulanabilirliğinden söz etmek güçleşiyor.

Benzer Yazılar

4 Votes | Average: 5 out of 54 Votes | Average: 5 out of 54 Votes | Average: 5 out of 54 Votes | Average: 5 out of 54 Votes | Average: 5 out of 5 (4 oy, ortalama: 5)
Loading ... Loading ...

4 yorum “Yazılımla ebeveyn denetimi”

  • 1
    Bilal BilgiNo Gravatar
    26 July 2007, Thursday 15:40

    Çok doğru tespitler yapılmış, güzel bir yazı olmuş. Bu konuda özellikle yardımcı programlar desteklenmeli. Şimdiki çocuklar bilgisayar kurdu, aman dikkat!

  • 2
    Ferhat ŞirinNo Gravatar
    27 July 2007, Friday 10:05

    Sen zorla bana internete girmeme yasak koyamazsın demişti oğlum. Ben ise güzellikle anlatmaya çalıştım: “Sana güveniyorum ama denetimi elden bırakmıyorum”. Tutsak edilmiş, güvenilmiyor hissine kapılıyor gençler böyle.

  • 3
    serapNo Gravatar
    27 July 2007, Friday 10:50

    BU TÜR YAZILIMLARIN OLMASI ÇOK FAYDALI KOLAY GELSİN

  • 4
    Ferhat ŞirinNo Gravatar
    30 July 2007, Monday 6:58

    Takınsam, kanat, manat;

    Kuş, muş olsam seğirtsem.

    Bomboş vatana inat,

    Matan’a doğru gitsem…

Yorum bırak